MÜLKİYET nedir?

Bana sıkça sorulan mülkiyet konusuna Türk Hukuku çerçevesinde açıklık getirmeye çalıştım. Mülkiyet hakkında az da olsa bilginiz olursa siz de fayda sağlar diye düşünüyorum.

Mülkiyet (sahiplik, iyelik), sahibine bir eşya (nesne) üzerinde tam ve geniş yetkiler veren aynî bir haktır. (TMK. md: 683).

AYNÎ HAK ne demektir?

Eşya (nesne) üzerinde doğrudan doğruya mutlak egemenlik yet­kisini veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haktır. Mülkiyet ve benzeri haklar, aynî haktır.

MÜLKİYET HAKKI ne demektir?

Bireyin, bir şey üzerindeki mutlak egemenliği demektir.

TMK. md: 683’e göre; bir şeye mâlik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.

Mâlik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istih­kak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanm önlenmesini de dava edebilir.

Mülkiyet hakkı, sahibine:

  • Kullanma,
  • Yararlanma,
  • Tasarrufta bulunma yetkisi verir.

Ancak, mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı ola­maz.

  • Mülkiyet hakkı kamu yararına sınırlandırılabilir.

Mülkiyet hakkının konusu nedir?

Sadece maddi mallar, yani eşyalardır.

  • Maddî olmayan haklar ile alacak hakları üzerinde mülkiyet hakkı olmaz.
  • Mülkiyet hakkının kapsamına asıl eşya ile birlikte onun bütün­leyici parçalan (mütemmim cüzleri) ve eklentileri de dahildir. Mesela; evin çatısı, kapısı, pencereleri, merdivenleri onun bütünleyici parça­sıdır.
  • BÜTÜNLEYİCİ PARÇA (mütemmim cüz); yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğra­tılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe (bozulmadıkça) ondan ayrıl­ması mümkün olmayan parçadır (TMK. md: 684/11).
  • Bir şeye mâlik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da mâ­lik olur (TMK. md: 684/1).
  • DOĞAL ÜRÜNLER; dönemsel olarak elde edilen doğal veya hu­kukî ürünler ile bir şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği ondan elde edilmesi uygun görülen diğer verimlerdir (TMK. md: 685/11).
  • Bir şeyin mâliki, onun ürünlerinin de mâliki olur (TMK. md: 685/1).
  • Doğal ürünler asıl şeyden ayrılıncaya kadar onun bütünleyici par­çasıdır (TMK. md: 685/III).
  • EKLENTİ (teferruat); mâlikinin anlaşılabilen isteğine veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması ya da yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülünen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı bulunan taşınır maldır (TMK. md: 686/11).
  • Asıl şeyle ilgili olan tasarruflar, aksi belirtilmedikçe onun eklenti­sini de kapsar (TMK. md: 686/1).
  • Eklenti, asıl şeyden geçici olarak ayrılmakla bu niteliğini kay­betmez (TMK. md: 686/III).
  • Asıl şeye zilyet olan kimsenin sadece geçici olarak kullanması veya tüketmesi için özgülenen ya da asıl şeyin özel niteliği ile herhangi bir ilişkisi bulunmadan sadece korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere onunla birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz (TMK. md: 687).

Kaç çeşit mülkiyet vardır?

  • Taşınır (menkul) mülkiyeti: Kitap, kalem, elbise, otomobil gibi taşınır şeylerin üzerindeki mülkiyettir.
  • Taşınmaz (gayrimenkul) mülkiyeti: Tarla, arsa, apartman gibi taşınmaz şeylerin üzerindeki mülkiyettir.
  • Kişisel mülkiyet: Bir şeyin üzerindeki mülkiyet hakkının bir tek kişiye ait olması durumunda söz konusu olan mülkiyettir.
  • Kat mülkiyeti: Bir binanın kat, daire, dükkân, depo gibi bağımsız bölümleri üzerinde kurulan ve arsa payı oranında ana taşınmazdaki ortak yerlerle bağlantılı olan bir mülkiyet çeşididir.
  • Tek mülkiyet: Bir kimsenin bir şeyin (nesnenin) tamamı üzerinde tek başına mülkiyet hakkı sahibi olması demektir.
  • Birlikte (toplu) mülkiyet: Bir şey (nesne) üzerinde birden çok kişinin aynı zamanda mülkiyet hakkı sahibi olmaları demektir.
  • Birlikte mülkiyet 2 şekilde olabilir.
  1. Paylı (ortak, müşterek) mülkiyet: Birden fazla kişinin, fiilen bölünmemiş payları oranında sahip oldukları mülkiyettir (TMK Madde: 688).
  2. Elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde mülkiyet): Birden fazla kişinin, aralarında daha önceden var olan bir temel ilişki sebebiyle, bir mala birlikte malik olmaları halinde söz konusu olan mülkiyettir.

 

Posted in Emlak, Gayri Menkul Hukuku, Gayrimenkul.

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.